Auteur: jan van de ven

de schurk & het verhaal

het standbeeld van jan pieterszoon coen op de roode steen in hoorn

het is alweer één-en-een-kwart eeuw geleden dat de zaltbommelse kunstenaar ferdinand leenhoff het meer dan manshoge monumentale beeld van jan pieterszoon coen in brons goot en dat het brons geplaatst werd op de roode steen in hartje hoorn. een prominentere plek voor een volksheld is nauwelijks denkbaar.
maar... volksheld? dat beeld is in de loop van de afgelopen decennia wel een tikkeltje gekanteld. als we de zeventiende-eeuwse meneer coen met de kennis van nu beschouwen tegen het licht van de geschiedenis, dient zich al snel een wrang bijsmaakje aan.

Lees meer

de overkant

de glazen pui van het design museum. achter het glas de vw-kever uit het 'kraft durch freude'-programma van nazi-duitsland. gereflecteerd in de ruiten de voormalige synagoge van den bosch aan de andere kant van de straat. op de muur de namen van 293 bossche joden die in hitlers vernietigingskampen zijn vermoord.

twee kanten van het verhaal in één beeld. achter het glas moet je twee monumentale trappen op voor de tentoonstelling 'design van het derde rijk' - die al vele tongen heeft losgemaakt. gereflecteerd in de ruiten zie je vooral de overkant, de overkant van de mortel, het straatje met aan de ene kant de ingang van het design museum en pal daartegenover de achterzijde van de voormalige synagoge van den bosch, met op die achtermuur drie panelen met de namen van 293 bossche joden die in de oorlog in hitlers concentratiekampen zijn vermoord.
een bizar contrast.

Lees meer

in ’t prisoen

een cel in het voormalige huis van bewaring aan de sint-jorisstraat in den bosch

simpele, maar niet erg vriendelijke graffiti op de muren, de getraliede vensters sterk vervuild. gordijntjes in onbestemde kleuren die eens een beetje gezelligheid moesten suggereren desintegreren haast als je er alleen maar naar kijkt.
het voormalige huis van bewaring aan de sint-jorisstraat in den bosch was zaterdag - monumentendag - opengesteld voor publiek. publiek dat massaal kwam opdraven.
er hangt altijd wel een bijzonder sfeertje op zo'n plek. troosteloosheid troef. die heb ik in foto's proberen te vangen.

Lees meer

de kikker & de dame

een kikker steelt even - onbedoeld - de show als frédérique schoenmakers-de groot het verhaal vertelt van kasteel seldensate

midden in haar historische vertelling over kasteel seldensate pakt frédérique schoenmakers een rieten mand van de grond. het is een van de attributen die ze gebruikt in haar verhaal over landgoed seldensate op de restanten van het vroegere kasteel in middelrode. "o, een kikker", roept ze in het microfoontje van haar headset - en je weet meteen als toeschouwer dat hier het buitengebeuren heeft toegeslagen.
dit hoort niet bij de voorstelling. frédérique showt de mand aan het publiek en zet deze op de muur van de ruïne. de kleine kikker blijft gewoon in z'n hoekje. maar echt onderdeel van het verhaal word-ie niet. hij blijft lekker zitten terwijl frédérique van de geschiedenissen der elite uit vervlogen tijden verhaalt.
er zaten sprookjes tussen de vertelsels, maar in geen daarvan was een kikker de prins. hoewel... dat weten we niet zeker. de 'jonkvrouwe' heeft het amfibie niet gekust.

sappho †

onze eerste kennismaking met sappho, augustus 2005

we noemden haar sappho, naar de griekse dichteres. als je zo'n koppie ziet (de foto is van augustus 2005), denk je dat ze zomaar je muze kan worden. vandaar de naam (hoewel dit wel een beetje een redenering achteraf is, moet ik toegeven). vanavond om 21.55 uur heeft ze, veertien jaar oud, haar laatste adem uitgeblazen. gewoon thuis - in tegenstelling tot drie eerdere katachtige huisgenoten, die we een spuitje hebben moeten laten geven. ze ligt opgerold in haar mandje. morgenochtend ook nog. dan geen poes op de krant die ik aan het lezen ben. dat zal wel even wennen worden...

partijtje meeblazen

dweilorkest in de ridderstraat in den bosch

den bosch zondag 1 september. dweilorkesten beconcurreren elkaar met decibellen aan hoempapa als inzet. het is de dag van het 'jeroen bosch dweilfestival'. op de markt van brabants hoofdstad staat het beeld van de middeleeuwse schilder in treurnis gebogen naast een overdekt podium met blazers en trommelaars. in de ridderstraat blazen blazers trommelvliezen aan gort. en daartussen staat dan dat ene kleine blazertje zijn partijtje mee te blazen. zo'n plaatje, daar trotseer je de herrie toch voor?

gladde teckel

teckel aan de lijn op kunstmarkt artibosch

hebbu dat nou ook? dat u als u een teckel ziet meteen moet denken aan oud-kvp-minister norbert schmelzer? ik dus wel. ik heb net even op moeten zoeken welk jaar het ook alweer was. het was 1966. in zijn laatste oudejaarsconference op de radio (hij kwam later terug op tv) noemde cabaretier wim kan schmelzer 'een gladde teckel met een vette kluif in z'n bek'. zestien jaar was ik toen. ik weet niet of ik dat jaar op oudejaarsavond aan het radiotoestel gekluisterd zat (ik was nog niet zo politiek bewust, vrees ik) of dat ik dat deel uit de conference een paar dagen later heb gehoord. maar de persoon schmelzer zou weggevaagd geweest zijn als buckler-bier als het niet de jaarwisseling 1966/'67 zou zijn geweest maar die van 1989/'90.
goed, die teckel dus. het is maar een doodgewone teckel die ik gisteren tegenkwam op de kunstmarkt artibosch. nou ja, tegenkomen... dat tart wel de verbeelding bij het overduidelijke hoogteverschil. ik zou het hondje waarschijnlijk niet eens gekiekt hebben als het niet zo'n leuke schaduw op de keien had geworpen. alsof het wil laten zien dat het toch echt wel meer hond is dan je op 't eerste gezicht zou denken.

meervoudig ruimtegebruik

koeien in en kanoërs op de rivier de aa bij middelrode

even klikken voor de uitvergroting. dan zie je net nog die reiger weglopen. een vissende vogel, pootjebadende en drinkende koeien en rustig peddelende kanovaarders. en dat allemaal op datzelfde kleine stukje aa bij middelrode. agrarische gebruik en recreatie bijten elkaar hier niet, terwijl de echte rover in het gezelschap, op de andere oever, ons de rug toekeert. mooi zomers tafereeltje met die weerspiegelingen in de rivier. maar ook een illustratie van meervoudig ruimtegebruik: een efficiënte benutting van de ruimte door op één plek meerdere functies samen te brengen. zo uit het leerboek planologie...

groene ogen

de groene ogen van kasteelruïne seldensate

één grote, ononderbroken oppervlakte van kroos op de slotgracht van de ruïne van kasteel seldensate in middelrode. best mooi, dat groen, maar het is een tikkeltje aan de fletse kant. het wordt wel weer mooi als je het door de voormalige kelderramen van de buitenplaats bekijkt. dat is kijken naar groene ogen. kijken dóór groene ogen: als door het vizier van een ridderhelm. maar misschien laat ik nu mijn fantasie een beetje te veel op de loop. en dat is dan weer niet zo verwonderlijk op een plek waar al in de veertiende eeuw een kasteeltje was. daar spint een fantast natuurlijk graag een ridderverhaaltje met helm en vizier en groene ogen omheen.

landschap met varen

wolfsdreef sint-michielsgestel. een weiland. daarachter een bomenrij die het landschap tot een coulissenlandschap maakt. daarboven wolkenluchten die regen voorspellen.
jahaaaa, dat moet je allemaal maar net weten. want dat varenblad eist alle aandacht voor zich op. en misschien is dat niet helemaal ten onrechte.

abstract landschap achter het gordijn van een varenblad